ஈரான் மற்ற முஸ்லிம் பெரும்பான்மை நாடுகளுக்கு எதிராக நடத்தும் தாக்குதல்களுக்குப் பின்னால், வெறும் மத வெறுப்பை விட புவிசார் அரசியல் மற்றும் பாதுகாப்பு நோக்கங்களே முக்கிய காரணங்கள் என்று விமர்சகர்கள் சுட்டிக்காட்டுகின்றனர். குறிப்பாக மத்திய கிழக்குப் பிராந்தியத்தில் நிலவும் சுன்னி மற்றும் ஷியா பிரிவினைகள், பிராந்திய அதிகாரப் போட்டி, அத்துடன் அமெரிக்கா மற்றும் அதன் வளைகுடா நட்பு நாடுகளுடனான மோதல் நிலைமை ஆகியவை இந்த நெருக்கடியின் தன்மையை தீர்மானித்துள்ளன.
இந்த சூழ்நிலையில், ஷியா மற்றும் சுன்னி பிரிவினைகள் ஒரு முக்கிய காரணியாகத் தோன்றினாலும், இது தற்போதைய நெருக்கடியின் அடிப்படைக் காரணம் அல்ல. ஷியா பெரும்பான்மை நாடான ஈரான் தன்னை ஷியா சமூகத்தின் தலைவராகக் கருதுகிறது, அதே நேரத்தில் சவுதி அரேபியா, ஐக்கிய அரபு அமீரகம், பஹ்ரைன் மற்றும் குவைத் போன்ற வளைகுடா நாடுகள் சுன்னி ஆட்சியைக் கொண்ட மாநிலங்களாகும். வரலாற்று ரீதியாக, லெபனானின் ஹிஸ்புல்லா, ஈராக்கின் ஷியா ஆயுதக் குழுக்கள் மற்றும் யேமனின் ஹவுதிகள் போன்ற ஷியா குழுக்களுக்கு ஈரான் வழங்கும் ஆதரவை, வளைகுடா நாடுகள் தங்கள் பிராந்தியத்தில் ஈரானிய அதிகாரத்தை விரிவுபடுத்துவதற்கான ஒரு முயற்சியாகப் பார்க்கின்றன. இருப்பினும், ஈரான் இந்த நாடுகளைத் தாக்குவது அவர்கள் சுன்னி முஸ்லிம்கள் என்பதற்காக மட்டுமல்ல, தங்கள் எதிரிகளுடன் அணிவகுத்து நிற்கும் அரசியல் மற்றும் இராணுவ அச்சுறுத்தலாக அவர்களைக் கருதுவதால்தான்.
தற்போதைய தாக்குதல்களின் முக்கிய காரணம் அமெரிக்காவுக்கும் இந்த வளைகுடா நாடுகளுக்கும் இடையிலான வலுவான நட்புறவுதான். பல வளைகுடா அரபு நாடுகள் அமெரிக்க இராணுவத் தளங்களுக்கு வசதிகளை வழங்குகின்றன, இதை ஈரான் ஒரு கடுமையான அச்சுறுத்தலாகக் கருதுகிறது. குறிப்பாக, 2026 பிப்ரவரி 28 அன்று அமெரிக்காவும் இஸ்ரேலும் ஈரானுக்கு எதிராக நடத்திய தாக்குதலுடன் தொடங்கிய போருக்குப் பதிலடியாக, அமெரிக்கத் தளங்கள் அமைந்துள்ள சவுதி அரேபியா, ஐக்கிய அரபு அமீரகம், கத்தார், பஹ்ரைன், குவைத் மற்றும் ஓமான் போன்ற நாடுகளிலும், அங்குள்ள அமெரிக்க இலக்குகளிலும் ஈரான் ஏவுகணை மற்றும் ட்ரோன் தாக்குதல்களை நடத்தி வருகிறது.
அமெரிக்க நட்பு நாடுகளைத் தாக்குவதன் மூலம், அமெரிக்க மற்றும் இஸ்ரேலிய தாக்குதல்களுக்கு எதிராக கடுமையான அழுத்தத்தை ஏற்படுத்த ஈரான் எதிர்பார்க்கிறது. இந்த தளங்கள் ஈரானிய ஏவுகணைகளால் எளிதில் குறிவைக்கப்படக்கூடியவை, மேலும் பிராந்தியத்தின் பொருளாதாரம் மற்றும் எரிசக்தி விநியோகத்தை சீர்குலைப்பதன் மூலம் போரின் செலவை அதிகரிக்கவும் ஈரான் முயற்சிக்கிறது. மேலும், இந்த மோதல் ஈரான் மற்றும் அமெரிக்கா அல்லது இஸ்ரேலுக்கு இடையே மட்டும் இல்லாமல், மேலும் பல நாடுகளை இதில் ஈடுபடுத்துவது அவர்களின் உத்தியாக உள்ளது. பாலஸ்தீனத்தின் ஹமாஸ் போன்ற சுன்னி குழுக்களுடன் கூட தேவைப்படும்போது ஈரான் ஒத்துழைப்பதன் மூலமும், 2024 ஆம் ஆண்டில் மதக் காரணங்களுக்காக அல்லாமல் எல்லைப் பிரச்சினை காரணமாக சுன்னி பெரும்பான்மை நாடான பாகிஸ்தானைத் தாக்கியதன் மூலமும், அவர்களின் உண்மையான நோக்கம் மதரீதியானது அல்ல, அரசியல் ரீதியானது என்பது தெளிவாகிறது.
இது வெறும் புவிசார் அரசியல் அதிகாரப் போட்டி என்று நிபுணர்கள் சுட்டிக்காட்டுகின்றனர். ஈரான் ஒரு பிராந்திய வல்லரசாக மாற முயற்சிக்கும் அதே வேளையில், வளைகுடா நாடுகள் மற்றும் அமெரிக்கா ஈரானின் அதிகாரத்தைக் கட்டுப்படுத்த முயற்சிக்கின்றன. ஈரானுடன் ஏற்படும் எந்தவொரு போரும் முழு மத்திய கிழக்குப் பிராந்தியத்தையும் கடுமையாக பாதிக்கும் என்பதைக் காட்ட, அவர்கள் இத்தகைய தாக்குதல்களையும் பிற குழுக்களையும் பயன்படுத்துகின்றனர். சுமார் 1400 ஆண்டுகள் பழமையான சுன்னி மற்றும் ஷியா பிரிவினைக் கருத்துக்கள் இரு தரப்பினராலும் மக்கள் ஆதரவைப் பெறுவதற்கான பிரச்சார ஆயுதமாகப் பயன்படுத்தப்பட்டாலும், உண்மையான முடிவுகளை எடுப்பதில் மதம் அல்ல, அதிகாரம், எண்ணெய் வளம் மற்றும் அரசியல் கூட்டணிகளே முக்கியம் என்பது தெளிவாகிறது. அமெரிக்காவுடனான நட்பு இல்லாவிட்டால், ஈரான் இந்த வளைகுடா நாடுகளுக்கு இந்த நேரத்தில் ஒருபோதும் தாக்குதல் நடத்தாது என்பது உறுதி.